Αφιερώνω την έρευνά μου στον κ. Μηνά Τσικριτσή, μια παρουσίαση του οποίου για τον Δίσκο με παρακίνησε να ασχοληθώ με την αποκωδικοποίησή του. Κατέληξα, ωστόσο, σε διαφορετικό συμπέρασμα απ’ ό,τι ο ίδιος και άλλοι ερευνητές, αφού σχημάτισα τη γνώμη ότι ο δίσκος είναι ένα κουίζ γνώσεων, κρίσης και φαντασίας, με ρίζες στον κλασικισμό και κλαδιά στον σουρεαλισμό, δημιούργημα Ελλήνων κλασικιστών.
Η κόρη/κούκλα (συμβ. 6) είναι το κατεξοχήν παράδειγμα σουρεαλιστικής απεικόνισης. Η κούκλα που λεγόταν «σφαίρα», «καλάθις», «γλήνη» και «πλάγγων», παραπέμπει αντίστοιχα στην ουράνια σφαίρα, στη διακόσμηση του κιονόκρανου, στο οπτικό είδωλο και κατά συνήχηση στους αετούς.
Τα σύμβολα του δίσκου ερμηνεύονται και κατά συνήχηση και παρηχητικά, οδηγώντας από το αισθητό στο υπερβατικό νόημα. Κάποια λειτουργούν σαν αρχέτυπα (ιδέες, πρότυπα) άλλων ειδών, όπως ο αετός, ο ιμάντας κλπ. Οι δημιουργοί του δίσκου επέτρεψαν ελευθεριότητα στην απόδοση νοημάτων.
Έτσι για να δηλώσω την τροφό-θάλασσα, αλλά και την τροφό-γη, απέδωσα το συμβ. 7 και σαν «τηθή» και σαν «Τηθύς».
Κάποια σύμβολα είναι και αλληγορίες: ο κορμός του τόξου (συμβ. 11) θυμίζει την παραλιακή ζώνη της Μ. Ασίας που εκτείνεται από βορρά προς νότον, ενώ η κυματοειδής καμπύλη της χορδής του παραπέμπει στην κυματοειδή πορεία της θάλασσας ανάμεσα στα παράλια και τις «λωρίδες γης» μπροστά από αυτήν: τα νησιά του Αιγαίου («τόξον οἷον»).
Η αφήγηση διέπεται από συνεχείς παρομοιώσεις, όπως της σελήνης με νυμφαία-νούφαρο αλλά και με νυμφαία-Αριάδνη (η Αριάδνη μετά το γάμο της με το Διόνυσο συμβόλιζε την αναγέννηση, όπως και η αύξουσα σελήνη).
Ο αφηγητής πίστευε σε κράμα αιγυπτιακών και ελληνικών δοξασιών, αφού προκύπτει η φράση «ο Ρα είναι για μένα όπως ο πατρώος (θεός)».
Η Α΄ πλευρά του δίσκου διαβάζεται και από την περιφέρεια και από το κέντρο. Η Β΄ πλευρά είναι συνέχεια της Α.
Πιστεύω ότι τα σύμβολα δεν μπορεί να αποδίδουν συλλαβική γραφή, για τον εξής λόγο: αν υποθέσουμε ότι το συμβ. 26 (κέρας) αποδίδει τη συλλαβή «κε», ποια συλλαβή θα αποδώσει το ίδιο σύμβολο με πλάγια γραμμή; Αν το συμβ. 18 (γωνία) αποδίδει τη συλλαβή «γω», ποια συλλαβή θα αποδώσει το ίδιο σύμβολο με πλάγια γραμμή;
Πιστεύω ότι με τις πλάγιες γραμμές ο αφηγητής απέδωσε πτώσεις, εγκλίσεις, επιρρήματα και μετοχές· όχι συλλαβές. Αυτό, όπως και άλλα στοιχεία, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο δίσκος δεν είναι αρχαίος, αλλά επινόηση νεοελλήνων, για τους λόγους που αναπτύσσω στην έρευνα.
Η ομοιότητα κάποιων συμβόλων με σύμβολα της γραμμικής Α και της αιγυπτιακής ιερογλυφικής δεν αναιρεί τη διαπίστωση αυτή. Δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για ταύτιση γραφών, μπορούμε όμως να μιλάμε για σχετική ομοιότητα, όπως και για την πιθανότητα η γραμμική και η ιερογλυφική να ήταν πηγές έμπνευσης για τη δημιουργία των συμβόλων του δίσκου.
Αν ο δίσκος ήταν πρώιμη μορφή γραμμικής, θα έπρεπε να έχουν βρεθεί και άλλες πινακίδες με την ίδια γραφή στη Φαιστό ή αλλού στην Κρήτη, αφού θα επρόκειτο για καθιερωμένο σύστημα γραφής.
Υπάρχει και η πιθανότητα κάποιος ευφάνταστος αρχαίος πρόγονος να σκέφτηκε να καταργήσει τον τονισμό των λέξεων και τα πνεύματα, κρατώντας το θέμα και τις καταλήξεις τους για μεταποίηση. Στην περίπτωση αυτή θα μιλούσαμε για έναν αρχαίο γλωσσοπλάστη που έπλασε μαζί με τον πηλό και λέξεις-έννοιες σαν παιχνίδι!
Όπως υπήρξαν σύγχρονοι Οδυσσείς που επινόησαν ρήματα όπως το «καταρκυθμεύω», θα μπορούσαν να έχουν υπάρξει και αρχαίοι. Αυτή θα ήταν η πιθανότερη εξήγηση για τη μοναδικότητα «της γραφής» του δίσκου. Όχι γραφή, αλλά επινόηση ανδρός (ή ανδρών).
Στο κεφάλαιο «Ποιο είναι το θέμα του δίσκου», εξετάζω όλες τις πιθανότητες.
